Shunday holat borki, unda inson harakatlansa-da, oaE~ylash va his qilishdan mahrumdir. Bu paytda u oaE~zini anglay olmaydi. Shunga qaramay uning qon tomirlari urishda davom etadi, yuragi bir torayib, bir kengayadi. OaE~pkasi esa hayotbaxsh havo olib ishlayveradi.
Bu taaE?riflangan holat uyqu ekanligini ziyraklik bilan topgan boaE~lsangiz, ajab emas. Ha, barchamiz uyquni yaxshi koaE~ramiz. Hatto umrimizning uchdan bir qismi uyqu bilan oaE~tib ketishini baaE?zida payqamay ham qolamiz. Chunki uyqu asnosida tabiat bizning hayot tashvishlaridan charchagan asablarimizni allalaydi, miyamizga dam beradi va ruhimiz orom topadi. Asablarimizning boaE~shashi va miyamizning dam olishi natijasida ruhimiz ozodlikka chiqqandek boaE~ladi. Bu holat biz deyarli har kuni koaE~rayotgan tushlarimizdir.

A"999 tush taaE?biriA" kitobida aytilishicha, tushlar uch xil boaE~ladi: ilohiy, shaytoniy va insoniy tushlar. Ilohiy tushda yaxshi xabarlar yetkaziladi va boaE~lajak bir voqea xususida ogohlantiriladi. Shaytoniy tushlar qoaE~rqinchli boaE~lib, kishi vahimaga tushadi. Insoniy tushlarni kundalik tushlar deb sharhlash mumkin. Bu tush kishining oaE~ngidagi kechinmalari, oaE~ylari, ruhiy va jismoniy holati taaE?sirida sodir boaE~ladi. Shuningdek, kitobda shaytoniy va insoniy tushlar taaE?bir qilinmaydi, chunki ular xabar bildirmaydi, deyilgan.

Galen, Gippokrat, ar-Roziy  va Ibn Sino fikrlari boaE~yicha, inson mijozi qanday boaE~lsa, tushi ham shunga yarasha boaE~lar ekan.

Masalan, oaE~ta issiq mijozli odam juda qotib uxlab, ogaE~ir tushlar koaE~radi. OaE~rta darajada issiq va oaE~rtacha quruq mijozli odamlar esa yengil uxlab, yoqimli tushlar koaE~rar ekan.

Uyqu masalasida buyuk tabibimiz Ibn Sino A"Inson ovqatga toaE~yib uxlaganda aloq-chaloq tushlar koaE~rishi bilan birga pishib terlaydi, bu tarzda uxlagan odamning ruhi dam olmaydi, agar kam ovqatlanib uxlasa, yaxshi tushlar koaE~rishi mumkin. Bu holatda uyqu oaE~z joyini topadi, qon aylanishi moaE~tadillashib, kishiga yangitdan kuch bagaE~ishlaydiA" deydi. Mutaxassislarning fikriga koaE~ra, kunduzgi uyqu ham turli xil kasalliklarni yuzaga keltirar ekan. Kunduzgi uyqu teri rangini oaE~zgartiradi, asablarni boaE~shashtirib, odamni dangasa qiladi, ishtahani boaE~gaE~adi, hatto bezgak kasalligi ham shu tufayli qoaE~zgaE~alishi mumkin. Chunki kunduzgi uyqu oz boaE~lib, inson organizmiga yetarli darajada dam berolmaydi.

Tush koaE~rishni masofadan turib fikr uzatish desa ham boaE~ladi. Chunki tush koaE~rib kashfiyot qilgan yoki buyuk asarlar yozgan adiblar, olimlar haqida koaE~p eshitganmiz. Masalan, Abdulla Qodiriy A"Mehrobdan chayonA" romanini yozishdan oldin Solih Mahdumni tushida koaE~rganligini oaE~zi eaE?tirof etadi. Yoki D.I. Mendeleyev barcha kimyoviy elementlarni tushida koaE~rgach, oaE~z jadvalini yaratadi. Shuningdek, mashhur skripkachi Tartani koaE~rgan tushi taaE?sirida A"Shaytoniy shodiyonalarA" sonatasini yaratgan.

Tush koaE~rgan odam oaE~sha voqealarni tushunmasa va ularni yoaE~ya bilmasa, har kimga ham murojaat qilmasligi lozim. Tushni bilimdon va xushmuomala taaE?birchiga aytish kerak, deyilgan hadislarda.

Xalqimizda A"Tushingni suvga aytA" degan naql bor. Bu maqol hozirda kinoyaga aylangan. Yaxshi-yomon tushni ham oqar suvga aytish kerak, binobarin, suv tushlarning yomonini oqizib ketadi, barcha gaE~uborlarni tozalaydi.

Tibbiyot xodimlarining kuzatishicha, inson tungi 1 dan to 4 gacha miriqib uxlar ekan. Bu paytda inson tana harorati 36,2dan 35 darajaga tushib ketar ekan. Demak, uyqu bizning tana haroratimizga ham oaE~z taaE?sirini koaE~rsatib,  keyingi kunga yangidan kuch bagaE~ishlar ekan.

Aziza Haydarova tayyorladi.
aEsMaaE?rifataEt gazetasidan olindi.











